Rajd Powstanie Styczniowe w Warszawie

10 stycznia 2026 r. uczestniczyliśmy w rajdzie śladami Powstania Styczniowego po Warszawie. Rajd był zorganizowany z okazji 163 rocznicy wybuchu powstania przez Warszawski Zaułek. Wprawdzie był duży mróz – (- 15 st. C), to jednak dzielnie wędrowaliśmy, by uczcić pamięć tych, którzy walczyli o wolną ojczyznę. 

W czasie rajdu maszerowaliśmy szlakiem miejsc związanych z wydarzeniami, które miały miejsce przed, w czasie i po Powstaniu Styczniowym: 

1. Rajd rozpoczęliśmy przy kościele  Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, w którym miała miejsce pierwsza patriotyczna manifestacja, która odbyła się z okazji 30 rocznicy wybuchu Powstania listopadowego 29 listopada 1860 roku. 
2. Arsenał, w którym mieściło się więzienie, do którego trafili młodzi Warszawiacy, którzy brali udział w konspiracji przeciw carskiemu zaborcy i którzy niejednokrotnie tracili życie w czasie brutalnych przesłuchań. Chowani byli bezimiennie na stokach Cytadeli. 
3. Pl. Bankowy – miejsce wielu manifestacji patriotycznych Polaków.  Tu miał miejsce w 1862 roku nieudany zamach na Aleksandra Wielopolskiego – znienawidzonego przez Polaków wiernego poddanego cara rosyjskiego. Trzej organizatorzy zamachu zostali powieszeni na stokach Cytadeli. Na pl. Bankowym miała też miejsce egzekucja pokazowa młodego więźnia – jednego z 5 skazanych na śmierć za działalność konspiracyjną. 
4. Resursa kupiecka – Pałac Mniszchów. Tu po śmierci 5 poległych w czasie manifestacji na Krakowskim Przedmieściu w 1861 roku powstał tajny Komitet Miejski – zalążek Komitetu Centralnego Narodowego.  W czasie Powstania Styczniowego działał tu tajny Wydział Wojenny Rządu Narodowego, a Resursa była miejscem tajnych narad i uroczystości patriotycznych. 
5. Dom Pod Królami – dawna biblioteka Załuskich przy ul. Hipotecznej, w której drukowano powstańcze odezwy. Tu wydrukowano Manifest ogłaszający Powstanie Narodowe 22 stycznia 1863 r. i wzywający wszystkich Polaków do walki przeciw caratowi.
6. Pl. Teatralny, na którym 3 lipca 1862 r. miał miejsce zamach na namiestnika Królestwa Polskiego księcia Konstantego. Atak nie powiódł się. Zamachowca Jaroszyński spudłował, jedynie raniąc wielkiego księcia. Został pojmany i skazany na śmierć. Zginął na stokach Cytadeli. W październiku 1860 roku demonstracja przeszkodziła w zjeździe monarchów w Warszawie oblane zostały siedzenia Teatru Wielkiego cuchnącym płynem, uniemożliwiając wystawienie sztuki.
7. Ratusz przy Pl. Teatralnym. 18 października 1863 roku powstańcy styczniowi podpalili Ratusz, aby zniszczyć akta ludności, które władze carskie miały wykorzystać do nałożenia na miasto wysokich kontrybucji w związku z powstaniem. Akcja ta  miała na celu utrudnienie administracji rosyjskiej poboru podatków od mieszkańców.
8. Park Saski. 27 czerwca 1862 roku przeprowadzono tu nieudany zamach na namiestnika gen. Aleksandr Lüdersa. Zatrzymaliśmy się dłużej przy pomniku Marii Konopnickiej. Przewodnik czytał nam fragmenty patriotycznej poezji autorki słynnej Roty. Konopnicka była zaangażowana w pomoc powstańcom. Jej brat i stryj zginęli w Powstaniu Styczniowym. 
9. Grób Nieznanego Żołnierza. Przewodnik pokazał nam tablicę, na której znajdują się daty i miejsca najważniejszych bitew Powstania Styczniowego i opowiedział krótką historię każdej z nich. 
10. Z Placu Małachowskiego 7.01.1861 r. ruszyła na Krakowskie Przedmieście wielka manifestacja 
11. Pałac Staszica był siedzibą Akademii Medyko – Chirurgicznej, której studenci brali liczny udział w manifestacjach patriotycznych, a potem w Powstaniu Styczniowym.
12. Pałac Zamojskich.  Z tego miejsca we wrześniu 1863 r. przeprowadzono nieudany zamach na gen. Fiodora Berga, namiestnika Królestwa Polskiego. W wyniku tego wydarzenia carscy żołnierze splądrowali pałac, niszcząc wiele cennych przedmiotów, w tym fortepian Chopina. Sam Andrzej Zamoyski został zmuszony do opuszczenia Królestwa Polskiego. 
13. Uniwersytet Warszawski. Studenci spotykali się w ogrodach Pałacu Kazimierzowskiego, gdzie pod pozorem wspólnej zabawy uczyli się władać bronią. Na terenie ówczesnej Szkoły Głównej zoolog Benedykt Dybowski organizował struktury Rządu Narodowego. W wypchanych okazach zwierząt Instytutu Zoologii przechowywane były dokumenty Rządu Narodowego. W wypchanej czapli – pieczęcie. Benedykt Dybowski został pojmany i za aktywny udział w Powstaniu Styczniowym skazany na 12 lat pobytu na Syberii.
14. Ul. Krakowskie Przedmieście. Miejsce wielu manifestacji patriotycznych. 27 lutego 1861 roku podczas manifestacji  od kul rosyjskich padło pięciu młodych ludzi. Pogrzeb pięciu poległych dnia 2 marca 1861 roku zamienił się w ogromną manifestację patriotyczną, która milcząco przetoczyła się przez całe miasto i odprowadziła poległych na Cmentarz Powązkowski. 
15. Plac Zamkowy. Na Placu podczas demonstracji 8 kwietnia 1861 roku Rosjanie otworzyli ogień, zginęło około 100 osób. Rozpoczęło się brutalne tłumienie protestów, nawet w kościołach.
16. Rynek Starego Miasta to także miejsce demonstracji patriotycznych
17. Rajd zakończyliśmy w Parku Traugutta na dawnych stokach Cytadeli. Tu chowano pomordowanych więźniów. 5 sierpnia 1864 roku stracono na szubienicy 5 członków Rządu Narodowego z ostatnim dyktatorem Powstania - Romualdem Trauguttem na czele. 

W czasie rajdu poznaliśmy tylko część historii powstańczej Warszawy, ale była to historia niezwykle interesująca. Polecamy wszystkim taką wędrówkę.